Phượt hay sự khủng hoảng của lớp trẻ?

Điểm Cực Bắc thiêng liêng, nơi rất nhiều dân phượt muốn chinh phục

Cách đây ít hôm, tôi được một cô em đang học một trường đại học ở Hà Nội, với biệt danh cugu89, một tay phượt “nghiệp dư” thuộc thế hệ nửa sau 8X nhắn cho một cái tin cụt lủn trên Offline: “Tối thứ 6 tuần này, nếu anh rỗi thì phượt. Toàn dân đít 8 cả. Cung đường mới rất đẹp”. Tôi tò mò gọi điện hỏi lại thì hóa ra đó là cung đường Hà Nội – Lào Cai – Sa Pa – Tam Đường – Than Uyên – Mù Căng Chải – Yên Bái – Hà Nội. Vậy là tôi kiếu vì cung đường này tôi đã đi nhiều. Thế nhưng, tôi cứ băn khoăn nên hỏi lại là có hai ngày mà đi cung đường gần nghìn cây số như thế thì suốt ngày phải ngồi xe máy lao vù vù, cũng chẳng biết được những nơi mình đến là gì, thì lập tức tôi nhận được câu trả lời đầy vẻ khiêu khích. Rằng, thế hệ chúng tôi đã trở nên chậm chạp và lỗi thời rồi. Phượt trẻ bây giờ là xăng đổ đầy bình, đi được càng nhiều cung đường, đến được càng nhiều địa điểm trong một thời gian ngắn nhất càng tốt. Và, tôi thấy choáng trước những kinh nghiệm của một ”phượt trẻ” như cugu89. Tôi cam đoan rằng, nếu những lời lẽ này đến tai một “phượt gia” chân chính nào đó, chắc chắn cô em cugu89 của tôi sẽ bị sạc cho một bài giáo lý nghiêm khắc về những quy tắc của nhà phượt.

Phải thú thực tôi không phải dân phượt, cũng chưa bao giờ nhận mình là một tay phượt, dù những cung đường Tây Bắc, những địa danh Tây Bắc và miền Trung tôi đi cũng không phải là ít. Thế nhưng, cứ nghe một số người trẻ tuổi bây giờ, lúc nào cũng tự đắc vỗ ngực mình là dân phượt, tôi cũng thấy ngài ngại thế nào. Hóa ra những người trẻ bây giờ hiểu về phượt đơn giản quá. Với họ, phượt chỉ là một cuộc hành xác “nho nhỏ” để đi ngắm cảnh. Sau này có dịp trò chuyện với những tay phượt thuộc loại “có đai có đẳng” ở Hà Nội, tôi còn biết thêm rằng, những “phượt gia” trẻ tuổi nhiều như nấm bây giờ sống hời hợt và nông cạn lắm. Bởi nhiều người vẫn nghĩ phượt là sành điệu và dân phượt là những người có bản lĩnh khác người. Thế mới có chuyện dân phượt trẻ tuổi sau một chuyến phượt (có thể là đầu tiên của mình) đã lên mạng khoe mẽ, nói ra những tuyên bố rất hùng hồn như là mình vừa mới khám phá ra một điều gì đó lớn lao, tựa như Colombus tìm ra châu Mỹ. Cũng vì thế mới xuất hiện những kiểu tranh luận không đầu không cuối, có khi còn cãi nhau chí chóe trên diễn đàn của mạng TTVNOL giữa những phượt trẻ, chuyện cứ diễn ra như cơm bữa. Và, đó là những sự cố vui vẻ nhất và cũng đáng buồn nhất với dân phượt gạo cội.

Thay vì thỏa mãn bản thân với những tấm ảnh phong cảnh đẹp mắt, những người trẻ đi phượt sẽ trưởng thành hơn nếu họ hiểu và cảm thông với những vất vả, thiếu thốn của người dân sống ở những nơi họ đã đặt chân. Trong ảnh là cảnh người dân Mù Sang (huyện Phong Thổ, Lai Châu) đi lấy từng can nước từ mờ mờ sáng. Và cảnh những đứa trẻ sống trong cảnh thiếu thốn, bẩn thỉu, rất cần được giúp đỡ. – Ảnh: Phương Anh

Chị Nguyễn Thị Thu, còn có tên gọi khác trên diễn đàn là Xuxu, làm việc tại Tổng công ty Hàng không Việt Nam khu vực phía Bắc, một người còn rất trẻ nhưng đi phượt thì đã có thâm niên 3 năm cho biết: hiện dân phượt trẻ, nếu tính từ nửa cuối thế hệ 8X đến đầu thế hệ 9X chiếm khoảng hơn 30% dân phượt hiện nay. Mặc dù phượt dường như chỉ dành cho những người có cá tính mạnh. Thế nhưng không ít bạn trẻ thành phố hiện nay lại coi phượt là sành điệu, phượt để khẳng định bản thân, thay cho việc đi vũ trường hay đua xe một thời. Thậm chí nhiều bạn trẻ có gia đình không hạnh phúc, bố mẹ không quan tâm đến con cái lại coi đi phượt cũng như một hình thức để “dạt vòm” chạy trốn cuộc sống căng thẳng, chán chường trong gia đình.

Tuy nhiên, theo chị Thu, những bạn trẻ đi phượt vì mục đích này thường rất hời hợt. Họ thường đổ xăng thật nhiều, đi thật nhiều theo kiểu đi lấy được, chứ thực chất, những nơi họ đã đặt chân đến không hề để lại cho họ những ấn tượng cụ thể. Họ thường đến một nơi nào đó duy nhất một lần rồi họ không bao giờ trở lại nơi đó lần thứ hai nữa. Điều đó trái ngược hẳn với những người đi phượt nghiêm túc, thường trở lại có khi rất nhiều lần cùng một địa điểm, trong mỗi mùa khác nhau, vào rất nhiều dịp khác nhau. Chính vì sự hời hợt nên với dân phượt trẻ tuổi, nhiều người có khi chỉ tham gia được vài ba chuyến, họ đã thấy chán, thấy không có cảm xúc, rồi sau đó, chính họ sẽ phải rời bỏ cuộc chơi.

Và phượt không chỉ là phượt!

Khác với đa số phượt trẻ, những người đi phượt lâu năm có lối đi phượt của riêng mình. Với họ, phượt không đơn thuần là một cuộc hành xác, mà đó là một quá trình tìm hiểu và tích lũy văn hóa, lối sống, đạo đức ở mỗi vùng đất họ đã từng đặt chân. Chính vì thế, cùng một địa điểm nhưng ở mỗi chuyến đi, tại mỗi thời điểm, những ấn tượng của họ về vùng đất, con người nơi đó vẫn rất sâu sắc.

Anh Lê Triều Dương, biệt danh là Dugia, người mà nhắc đến tên, bất kỳ dân phượt gạo cội nào ở Hà Nội cũng nể phục đã phải thừa nhận đầy ngao ngán: dân phượt bây giờ, nhất là những tay phượt trẻ chỉ tham đi được nhiều cung đường, đến được nhiều điểm rồi chụp những tấm ảnh để thỏa mãn bản thân. Chứ chưa chắc sau những chuyến đi như thế họ đã hiểu hơn về vùng đất, con người nơi họ đã từng đặt chân. Sự hời hợt đó nếu được khắc phục và bù đắp thì những chuyến dã ngoại theo kiểu hành xác như thế sẽ giúp những người trẻ trưởng thành rất nhanh.

Anh Lê Triều Dương (biệt danh Dugia): Phượt trẻ sẽ không thể trưởng thành với những chuyến đi hời hợt và không có cảm xúc. – Ảnh: Phương Anh

Cũng theo Dugia thì phượt bây giờ đã trở thành nhu cầu của nhiều người. Bản thân anh, một người thuộc thế hệ 6X, nghĩa là già lắm so với đại đa số dân phượt hiện nay, nhưng mỗi khi cảm thấy tù túng với cuộc sống nơi phố hội là một mình một xe máy, anh lại khoác ba lô đi… phượt. Bây giờ, sau hơn 20 năm đi phượt, anh cũng không biết mình đã đặt chân đến bao nhiêu địa danh mà sau này, rất nhiều hãng du lịch đã mở các tua phục vụ khách du lịch trong và ngoài nước. Thế nhưng có một điều khiến anh thấy hạnh phúc là rất nhiều nơi anh đến, từ những đứa trẻ lên ba cho tới những người già cao tuổi ở những bản làng heo hút nhất vẫn nhớ đến anh và chạy ra đón anh như đón một người thân ở nơi xa lâu ngày mới trở về. Với anh, phượt không đơn thuần là một cuộc chạy trốn bởi sự ích kỷ để thỏa mãn những sở thích nhất thời cá nhân nữa, mà nó đã trở thành một nhu cầu văn hóa, nhân văn. Chẳng thế mà rất nhiều lần, khi tin nghe người dân ở đâu đó bị thiên tai đang cần trợ giúp, Dugia lại cùng những thành viên khác mở những cuộc vận động quyên góp tiền, quần áo rồi mỗi người một xe chở lên tận nơi phân phát cho người dân vùng bị thiên tai. Số tiền và hiện vật, theo Dugia không lớn lắm, nhưng đó là điều không phải ai cũng có thể làm được.

Có lẽ chưa bao giờ dân phượt lại gia tăng về số lượng nhanh như bây giờ, đó là nhận xét chung của rất nhiều dân phượt. Cũng chưa bao giờ người ta lại dễ dàng đi phượt như bây giờ, bởi thông tin về những vùng đất, con người mà dân phượt quan tâm có đầy đủ và rất nhiều trên mạng internet. Nếu cần, người ta vẫn có thể hỏi thêm những thành viên khác, mà hiện nay đã có tới trên 1.000 thành viên của hàng chục nhóm phượt khác nhau thường xuyên đăng đàn, trao đổi thông tin trên các diễn đàn của trang TTVNOL và trên trang phuot.com. Thế nhưng, cái gì cũng cần phải nghiêm túc. Phượt cũng vậy. Nếu những người trẻ cứ đi, cứ cảm nhận mọi thứ hời hợt thì sau này, họ cũng sẽ hời hợt với mọi thứ, kể cả với cuộc sống của chính họ. Và vì thế, những chuyến đi sẽ không hề giúp họ lớn lên, mà nó chỉ kéo dài thêm sự khủng hoảng, vô lối của họ trước cuộc sống hiện tại và trước tương lai của chính họ mà thôi.

Phương Anh (Vietimes)

Bài viết này được đăng vào ngày Wednesday 30 December 2009 lúc 5:31 pm trong chuyên mục Khám Phá Cuộc Sống.